วันนี้ก็จะมาพูดเรื่อง Design Thinking เป็นยาสามัญประจำบ้านที่บอกว่าเป็นยาสามัญประจำบ้านหรือบริษัทเพราะมันสามารถแก้ปัญหาได้ทุกเรื่องจริงหรือเปล่าเพราะมักจะเห็นเอา design thinking มาใช้กับการบริหารการศึกษาและการออกแบบลองติดตามครับ
Design Thinking คำนี้มาจากไหนถ้าเปิดใน wikipedia จะพบว่า John E.Arnold ได้เขียนหนังสือชื่อ Creative Engineering ในปี 1959 และ L.Bruce Archer ได้เขียนหนังสือชื่อ Systematic method for designers ในปี 1965. ในปี 1987 Peter Rowe ได้พิมพ์หนังสือชื่อ Design Thinking
IDEO เป็นคนแรกที่ใช้ Design Thinking แต่ก็มีคนบอกว่า Bill Moggridge เยี่ยมที่ Symposium of Research ที่ Technical University of Delft แล้วก็ได้ไอเดีย Design Thinking ไปใช้ David Kelley ซึ่งเป็นคนร่วมก่อตั้ง IDEO ก็เป็นอาจารย์สอนที่ Stanford University และสร้าง D-school ในปี 2005 ข้อมูลอันนี้ได้จากหนังสือ Design Thinking Workshop: The 12 Indispensable elements for a design thinking workshop
คราวนี้ต้องมาเข้าใจก่อนว่าใน Design Thinking มันมีอะไรใน Design Thinking มันจะมีอยู่สองอย่างครับคือ
- กระบวนการออกแบบหรือ Design Process ซึ่งก็แสดงถึงขั้นตอนตั้งแต่เริ่มต้นจนจบในตัวกระบวนการบางทีก็จะมีรูปแบบคล้ายกับ double diamond คือมีทั้งเรื่องของ Divergent และ Convergent ก็คือการคิดแตกออกไปและการคิดแบบรวบยอดพวก Creativity ก็จะคิดแบบ Divergent ส่วน Analysis ก็จะเป็นแบบ Convergent ในมาตราฐานของ Design Thinking process ก็จะมี Empathize, Define, Ideate, Prototype และ Test
- วิธีการหรือ Methods ในแต่ละขั้นตอนกระบวนการก็จะมี method ที่เราต้องเลือกใช้เช่นใน Empathy ก็จะมี method เช่นสัมภาษณ์ Shadowing คือติดตามคนเหมือนเงาวิธีการจริงๆก็คือ Know how นี่แหละครับหมายความว่าเราทำให้แต่ละขั้นบรรลุของ design process ไปได้อย่างไรก็ต้องอาศัยวิธีการ
ซึ่งถ้าดูภาพรวมจริงๆแล้ว Design Thinking มาจาก Design Methods นี่แหละครับอันนี้ค่อนข้างจะมีประวัติอันยาวนานเช่น Christoper Alexander(1964) ที่เป็นคนเขียน method ต่างๆเช่น Pattern language คนต่อมาก็มี John Chris Jones ที่เขียนหนังสือ Design Methods ในปี 1970 และ Nigel Cross ที่เขียนบทความเรื่อง Designerly Ways of Knowing ในปี 1982
ในส่วนตัวของผมเองได้เคยเรียน Design Methods ที่ Illinois Institute of Technology ที่ Chicago แล้วก็เจอคนที่บุกเบิกด้าน design method ที่ออกจะไปทางวิทยาศาสตร์ยกตัวอย่างเช่น Charles L. Owen ที่ได้ใช้วิธีการ cluster analysis เพื่อใช้ในการแก้ไขปัญหาของ design problem ซึ่งตอนที่ผมเรียนก็มีการใช้ซอฟแวร์ที่ชื่อ VTCON ที่ใช้ระบบปฏิบัติการ Linux (ดูประวัติเพิ่มเติม)ในการประมวลผลซึ่งผู้ฟังอาจจะนึกภาพไม่ออกแต่ก็ให้นึกถึงภาพแผนภูมิต้นไม้นั่นแหละครับอาจารย์เขาใช้สูตรคำนวณขึ้นมาเองลูกศิษย์ของ Charles L.Owen ก็คือ Prof. Vijay Kumar ซึ่งเป็นคนอินเดียได้ทำซอฟแวร์ที่รันบน Mac และมีกราฟฟิคที่ค่อนข้างดูสวยและใช้งานง่ายกว่าเขาได้เขียนหนังสือ 101 Design methods : A structured Approach for Driving Innovation in Your Organization หนังสือเล่มนี้จริงๆเกิดจากสิ่งที่อาจารย์เขาให้นักเรียนในวิชาเขียน Methods ที่ใช้ในวิชาผมว่าน่าจะได้สักประมาณอย่างน้อยก็ 12 ปีเพราะอาจารย์เขาสอนซ้ำๆหลายวิชาแต่หนังสือเพิ่งจะออกเมื่อปี 2012 ในประเทศไทยก็มีคนเอามาแปลเรียบร้อยแล้วครับ
ถ้าเราจะแบ่ง Design Methods ออกเป็นยุคๆก็จะพบว่า
- ในยุคแรกๆจะเป็นยุคของ design methods ที่เป็นลักษณะทางวิทยาศาสตร์เพื่อแก้ไขปัญหาของ Wicked problem หรือที่เรียกกันว่า Design Science เช่น Herbert A. Simon, Charles L. Owen
- ยุคที่สองเป็นยุคที่เอา Design Research และ Design Studies เข้าไปผนวกแต่กลุ่มนี้ค่อนข้างจะเป็นแนวการศึกษามากๆเพราะคนที่ทำก็คือกลุ่ม Design Research Society
- ยุคที่สามเป็นยุคที่เอาสาขาวิชาชีพเข้าไปผนวกส่วนนี้ก็จะมีเรื่องการวืจัยเชิงมนุษย์วิทยาที่ใช้ concept ของ Human-centered design ซึ่งในยุคนี้ก็คือ Design Thinking และได้มี method ต่างๆเกิดขึ้นมากมายตามเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไปด้วยเช่นมี UX, Service Design และกลุ่ม Start-up ได้แก่ Lean, Sprint ที่ต้องการที่จะ short-cut ให้ methods ต่างๆสั้นลงเพื่อแข่งกับความเร็วในยุคปัจจุบัน
ตอนนี้ก็มาดูว่ามีสาขาไหนบ้างที่เอา Design Thinking ไปใช้งานเรามาดูจากหนังสือที่ตีพิมพ์และขายบน Amazon กันดีกว่าครับว่ามีอะไรบ้าง
หนังสือที่เกี่ยวข้องกับ Design Thinking
| สาขา | ชื่อหนังสือ | คำสำคัญ |
| การศึกษา | Design Thinking for School Leaders: Five Roles and Mindsets That Ignite Positive Change (Alyssa Gallagpher, Kami Thordaron, 2018) | Opportunity seeker(Problem solving), Experience architect (learning experiences), Rule breaker, Producer(create rapid learning cycles), Storyteller(capture the hearts and minds of a community) |
| Design Thinking in the Classroom: Easy-to-Use Teaching Tools to Foster Creativity, Encourage Innovation, and Unleash Potential in Every Student (David Lee,2018) | Empathize phase : interviews, observations, immersion, research, empathy map, Define phase : Finding needs and insights, problem statement, How might we question, Ideate Phase: Demystifying creativity, Ideate principles, Divergent thinking, Prototype Phase : Rapid Prototyping, Facilitation, Test Phase: Embracing Failure, Testing with End Users, Testing without end users. | |
| บริหารจัดการ | Design Thinking for Program and Project Management (MIT), (George Anderson, 2019), | Project management, User-centric thinking, Rules and guiding principle, Communication management, Collaborative teamworks, Program and project planning, Governing, controlling and Monitoring, Confirming values |
| Design Thinking Playbook, (Michael Lewrick, Patrick Link, 2018 – Stanford) | Process, Problem statement, empathy, generate ideas, transform organization, system thinking, business ecosystem, digital transformation | |
| Design Thinking for Program and Project management (George Anderson, Rebecca Whitworth, 2019) | Build to Think Mentality, Managing Expectations,Human-centric Leadership, Understanding Broadly, Working through Ambiguity,Empathizing Deeply,Trust & Cultural Intelligence, Diversity by Design |
จะเห็นได้ว่า Design Thinking ในต้นกำเนิดของตัวมันเองมาจาก Design school แต่ถูกนำไปใช้กับสาขาด้านการศึกษาการบริหารจัดการและวิศวกรรมผู้แต่งบางท่านไม่ใช่นักออกแบบเลยนะครับบางคนก็เป็นวิศวเครื่องกลด้วยซ้ำอันนี้เป็นเรื่องที่แปลกมากว่า
คอร์สเรียนออนไลน์
| สาขา | ชื่อ courses | เนื้อหา |
| Engineering + Management | Mastering Design Thinking (MIT management Executive education online), Innovation of Products and Services: MIT’s Approach to Design Thinking (Emeritus on-line education) Prof.Steve Eppingers (MIT Sloan) | Design Thinking Skill, Identifying customer needs, Product specifications, Applied creativity, prototyping |
| บริหารธุรกิจ | Design Thinking กระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Skillane)เมษ์ ศรีพัฒนาสกุล Stanford | Empathy, Define challenge, Ideate, Prototype |
| Design Thinking for Innovation (Coursera) Jeanne M.Liketka | The Physics of Innovation, Storytelling tools, Idea generation process, Experiment | |
| User Interface Design, User experience | Cooper Crash Course: Design Thinking in 3 Step, Udemy | Design thinking framework to solve problems, plan and conduct effective design research, Create prototype, Guide groups to effective brainstorming, Make use of storyboard to communicate, Make plan to Iterate your idea |
| Introduction to Design Thinking (Edx.org) Andrian Leven Microsoft | Discovery, Synthesis, Prototype, Iterate | |
| การศึกษา | Design in the Classroom with Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum (Edx.org) Michelle Cheng | Design process, Implementation design process in classroom, teach educators to use design process in their classroom. |
Definition
Design thinking is a powerful process of problem solving that begins with understanding unmet customer needs. Prof.Steven Eppinger จาก Prof. Science and management, MIT Sloan school of management
อะไรที่เป็นที่ดึงดูดให้สาขาต่างๆเอาไปใช้
- การสร้างนวัตกรรมสังเกตได้ว่าท้ายสุดของ design thinking จะลงท้ายด้วยโครงการหรือพยายามให้ได้นวัตกรรมใหม่ๆออกมา
- Human-centered design การเข้าใจเห็นใจผู้บริโภคเช่นจะสังเกตได้ว่ามีคำว่า Empathize อยู่ตลอดใน design thinking
- การบริหารจัดการโครงการและการทำงานร่วมกันเป็นทีมการใช้ design thinking เข้าไปแก้ปัญหาจากการทำงานของแต่ละสหสาขาที่ไม่เคยทำงานร่วมกันเช่นนักมนุษยวิทยาวิศวกรการตลาดนักออกแบบ
คำถามที่ 1 ถ้าจะไปเลือกเรียนคอร์ส Design Thinking วิทยากรต้องจบและได้ใบรับรองจาก D-school หรือเปล่าถึงจะอบรมเรื่อง Design Thinking ได้?
คำตอบก็คือ ไม่จำเป็นครับ สังเกตได้ว่าวิทยากรส่วนใหญ่ที่สอนที่เขียนหนังสือ หรือสอน On-line course ไม่ได้จบจาก Stanford เสมอไป อีกส่วนหนึ่งที่คิดว่าทำไม design thinking ถึงได้รับความนิยมเพราะมันเป็นกระบวนการที่เน้นเอาผู้ใช้เป็นศูนย์กลางหรือ Human-centered design
คำถามที่ 2 คิดอย่างไรกับการที่หลากหลายสาขาใช้ Design Thinking ในวิถีทางที่ต่างกัน เช่น วิศวะ นักออกแบบผลิตภัณฑ์ บริหารธุรกิจ การศึกษา User Interface
คำตอบคือ จริงๆ ตรงนี้จะมองว่าเป็นข้อดีมากกว่าข้อเสียก็ได้ครับ เหมือนกับสาขาวิชา Marketing หรือ MBA ที่เป็นวิชาชีพที่เปิดให้ใครก็ได้เข้ามาเรียน ในอดีตคนที่จะเรียน Industrial design ได้นี่คงต้องมีทักษะออกแบบ ขึ้นรูปสามมิติ ทำโมเดลให้เนี๊ยบให้สวย ในปัจจุบันมันไม่ใช่อย่างนั้นแล้วครับถ้าครูเอา design thinking ไปใช้ในห้องเรียนเด็กๆ ในห้องเรียนก็สามารถใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบและแก้ไขปัญหา ทดสอบสมมุติฐานด้วยการทดลองกับผู้ใช้ ผมเลยคิดว่าข้อนี้ทำให้ design ไม่ได้ยึดติดกับวิชาชีพ Industrial design เหมือนแต่ก่อน แต่จะกระจายกระบวนการออกแบบและ design method ออกไปทั่ว
คำถามที่ 3 ระหว่างคำว่า Design thinking กับ Design method คิดว่าคำไหนน่าจะใช้ต่อในอนาคต
ข้อนี้ถ้าจะตอบตามกาลเวลาก็ให้ใช้คำว่า Design method เพราะเราจะได้เห็นประวัติศาสตร์การพัฒนา method หรือ กระบวนการในยุคต่างๆ แต่ถ้าตอบตามเทรนด์ตอนนี้ก็ใช้คำว่า Design Thinking บาง designers ก็ไม่ชอบคำนี้เพราะดูเหมือนจะคิดอย่างเดียวแต่ไม่ทำ ในกระบวนการออกแบบจริง จะมีการทำจริง ทดสอบกับ user จริง ไม่ใช่แค่นั่งคิดใน workshop อย่างเดียวแล้วไม่ได้เอาไปทดลองจริงก็ไม่เป็นผล
คำถามที่ 4 ต้องเรียน Design thinking กี่คอร์สถึงเอาไปทำงานได้ครับ
ข้อนี้ตอบได้เลยว่าเรียนเท่าไหร่ก็ไม่สู้กับการเอาไปปฏิบัติจริง design process บางอย่างก็แล้วแต่สถานการณ์แล้วแต่ mission ของ project ด้วย เพราะบางโครงการต้องใช้เวลาสั้นก็ให้ใช้พวก Sprint ที่อาจจะไม่มีเวลาไปนั่งสังเกต users หรือไม่มีงบประมาณ แต่ถ้าโครงการระยะยาวก็สามารถใช้ design thinking ได้ ตอนนี้ให้ทุกคนเชื่อว่า method ต่างๆ มันเกิดใหม่ขึ้นตามยุคสมัย ถ้าต่อไปเป็นยุคของดิจิทัลที่มีทั้ง machine learning กับ AI ตัว design method ก็จะเปลี่ยนไป หุ่นยนต์อาจจะมาแก้ปัญหาและ creative กว่ามนุษย์ก็เป็นไปได้ครับ
Human Sees Design 